هر نوع مقاله علمی امتیازات مختلفی برای پژوهشگران در مقطع دکتری دارد. کیفیت مقاله وابسته به مجموعه ای از عوامل از مرحله انتخاب موضوع تا شیوه نگارش و آماده سازی مقاله است. شیوه صحیح انجام این موارد تاثیر قابل توجهی در کیفیت مقاله خواهد داشت. به همین دلیل، آشنایی با پیش نیازهایی که برای نوشتن مقاله نیاز است، اهمیت بسیاری دارد و قبل از شروع نگارش مقاله حتما باید با این پیش نیاز ها آشنا شد. هم زمان باید از الزاماتی که برای انتشار مقاله اهمیت دارد نیز اطلاعات کاملی داشت تا فرایند چاپ مقاله و نگارش مقاله برای دکتری مطابق استانداردهای علمی پیش برود و در زمان ارسال به مجلات، مشکلی پیش نیاید.
برای نگارش مقاله موثر در مقطع دکتری، چه پیش نیاز هایی وجود دارد؟
برای این که مقاله واقعا داوران را تحت تاثیر قرار دهد و توانایی پژوهشی شما را به رخ بکشد باید موارد زیر رعایت شود.
انتخاب موضوعی که خلا های پژوهشی را پر کند
اولین قدم برای نگارش مقاله برای عبور از مصاحب دکتری یا پذیرش پایان نامه، انتخاب موضوعی است که باید در درجه اول مرتبط با تحصیلات شما باشد و نکته مهم دیگر این است که موضوع انتخابی تکراری نباشد. معمولا موضوعات تکراری روند نگارشی دشواری دارند. اما اگر موضوع به روز و کاربردی انتخاب شود، علاوه بر پر کردن یکی از خلاءهای پژوهشی، سبب به وجود آمدن یک مقاله ارشمند علمی می شود.
استفاده از منابع علمی معتبر
به روز بودن منابع، نشان دهنده تسلط نویسنده بر ادبیات جدید پژوهش است. استفاده از منابع قدیمی یا غیرمرتبط، می تواند باعث رد مقاله شود. بهترین کار این است که از منابع معتبر و ترجیحاً مربوط به سال های اخیر استفاده شود تا مقاله شما تکرار پژوهش های قبل نشود. همچنین استفاده از مقالات نمایه شده، کتاب های تخصصی و منابع منتشرشده در پایگاه های علمی معتبر، برای افزایش ارزش علمی پژوهش، انتخاب مناسبی است.
انتخاب روش تحقیق متناسب با هدف پژوهش
انتخاب روش تحقیق مقاله بسیار مهم و تاثیرگذار است. انتخاب بهترین روش تحقیق اساسی ترین کار برای انجام هر تحقیق است. چنانچه روش تحقیق به درستی انتخاب نشده باشد نه تنها موفقیت آمیز نخواهد بود بلکه نتیجه معتبر و قابل اطمینانی نیز به دست نخواهید آورد. درواقع باید در آن نحوه جمع آوری داده ها، ابزارهای مورد استفاده، روشهای تحلیل و فرآیند اجرای پژوهش به طور دقیق و شفاف توضیح داده می شود تا به خوانندگان و دیگر پژوهشگران امکان می دهد تا مراحل انجام تحقیق را به طور کامل درک کنند.
آشنایی با ساختار استاندارد مقاله
بسیاری از مقاله ها از نظر داشتن بخش های اصلی کامل به نظر می رسند، اما از نظر ساختار ضعیف هستند. ساختار مقاله برای داوری، پذیرش و چاپ مقاله اهمیت زیادی دارد. مجله فقط بررسی نمی کند که مقاله عنوان، چکیده و منابع دارد یا خیر. بلکه می سنجد آیا ترتیب بخش ها منطقی است، آیا هر بخش به بخش بعدی منتهی می شود و آیا متن مقاله با انتظارات نشریه هماهنگ است یا خیر. هر یک از این بخش ها هدف مشخصی دارند. رعایت این ساختار باعث می شود مقاله منظم، قابل فهم و مطابق با استانداردهای رایج نگارش علمی باشد.
آشنایی با شیوه صحیح استناددهی
در دنیای امروز، با توجه به حجم وسیع اطلاعات موجود و امکان دسترسی به منابع مختلف، رعایت اصول صحیح رفرنس دهی از اهمیت ویژهای برخوردار است. مقاله علمی زمانی ارزش پیدا می کند که استفاده صحیح از شیوه استناد دهی مربوط به مجله صورت گرفته باشد. هر مجله علمی بر اساس دستورالعمل خود، یک سبک ارجاع مانند APA، Vancouver، MLA یا Chicago را انتخاب می کند و نویسندگان موظف هستند تمامی منابع را بر همان اساس تنظیم کنند.
رعایت اصول اخلاق پژوهش
یکی دیگر از موارد حائز اهمیت در نوشتن مقاله برای دکتری رعیت اصول اخلاقی در پژوهش است. اصول اخلاقی پژوهش در واقع بیانگر آن هستند که پژوهشگر چگونه ضمن پایبندی به اصول و ارزش های اخلاقی پژوهش خود را انجام و منتشر کرده است. جهت ایجاد اعتبار مقاله، ارجاعات باید به منابعی که یافته های اصلی را گزارش می کنند داده شود. باید تمامی اطلاعات، داده ها و نتایج بر اساس واقعیت های پژوهش ارائه شوند و از هرگونه تغییر، حذف یا دستکاری اطلاعات خود داری شود. در هنگام استفاده از مطالب دیگر محققان باید ذکر منبع و قرار دادن نام افرادی که در آن پژوهش نقش داشته اند نیز آورده شود تا مقاله با اصول اخلاقی علمی هم سو باشد.
ویرایش مقاله پیش از ارسال
پس از پایان نگارش، بهتر است مقاله یک بار دیگر با دقت بررسی شود. در این مرحله لازم است متن از نظر نگارشی، ساختار جملات فارسی و انگلیسی، هماهنگی بخشهای مختلف و صحت اطلاعات بازبینی شود. بازبینی نهایی، فرصتی برای شناسایی و اصلاح ناهماهنگی های نگارشی، ساختاری و شکلی مقاله پیش از ارسال به مجله است. علاوه بر متن، جداول، نمودارها، شکل ها، منابع و شیوه شماره گذاری نیز باید کنترل شوند. در برخی موارد، رعایت همین نکات ساده می تواند از بازگشت مقاله به دلیل ایرادهای شکلی جلوگیری کند و روند بررسی آن را سریع تر پیش ببرد.
مطالعه راهنمای نویسندگان مجله
قبل از این که مقاله دکتری ارسال شود باید راهنمای نویسندگان مجله مورد نظر به طور کامل مطالعه شود. هر مجله درباره تعداد کلمات، نحوه تنظیم فایل، ساختار چکیده، شیوه استناد دهی، فرمت جداول و تصاویر و حتی نحوه ارسال مقاله دستورالعمل مشخصی دارد. بنابراین بررسی دقیق راهنمای نویسندگان از بروز خطا در زمان ارسال جلوگیری می کند.
جمع بندی
توجه به پیش نیازهای نگارش مقاله دکتری، زمینه را برای تدوین پژوهشی منسجم، مستند و قابل استناد فراهم می کند. برنامه ریزی صحیح، انتخاب روش تحقیق مناسب، استفاده از منابع علمی معتبر و رعایت استانداردهای نگارش، از مهمترین عواملی هستند که می توانند کیفیت نهایی مقاله و آمادگی آن را برای ارسال و انتشار در مجلات علمی افزایش دهند.